ทำพาสปอร์ตต่างด้าว เชียงรายพาส CI และเอกสารแสดงตัวตนใบแรก

ในทางปฏิบัติที่นายจ้างเจอจริงมีอยู่ไม่กี่แบบ คือหนังสือเดินทางตัวจริงที่ประเทศต้นทางออกให้ เอกสารรับรองบุคคลหรือ CI ที่ทางการประเทศต้นทางออกให้กับคนของตัวเองที่อยู่ในไทย และเอกสารเดินทางรุ่นเก่าที่ออกมาในกระบวนการพิสูจน์สัญชาติรอบก่อน ๆ นอกจากนั้นยังมีอีกกลุ่มใหญ่ที่ไม่มีเล่มใดเลยเพราะเป็นคนไร้สัญชาติหรือชนกลุ่มน้อย ซึ่งใช้บัตรที่ฝ่ายไทยออกให้แทน ไม่ได้ทำพาสปอร์ต ส่งรูปหน้าเล่มหรือหน้าบัตรมาทางไลน์ เราแยกให้ได้ทันที

พาสปอร์ตคือหนังสือเดินทางเต็มรูปแบบที่ประเทศต้นทางออกให้พลเมืองของตัวเอง ส่วน CI หรือเอกสารรับรองบุคคลเป็นเอกสารที่ออกให้เพื่อรับรองว่าคนคนนี้เป็นคนของประเทศนั้นจริง สำหรับใช้ประกอบการอยู่และทำงานในไทยเป็นหลัก ไม่ได้มีศักดิ์เท่าหนังสือเดินทางในการเดินทางระหว่างประเทศ ทั้งสองอย่างใช้เป็นเอกสารแสดงตัวตนเพื่อขอวีซ่าและใบอนุญาตทำงานได้ แต่เงื่อนไข รอบการเปิดให้ทำ และการต่ออายุไม่เหมือนกันเลย

ไม่เสมอไป และในทางปฏิบัติเราจะพยายามหาทางที่ไม่ต้องให้ลูกจ้างข้ามแดนก่อนเสมอ เพราะการกลับออกไปแล้วเข้ามาใหม่มีความเสี่ยงจริง ข้อมูลของตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดเชียงรายเดือนกรกฎาคม 2569 ระบุว่าคัดกรองคนต่างด้าวสัญชาติเมียนมาที่ด่านแม่สาย 5,814 คน และปฏิเสธการเข้าเมือง 2,657 คน หรือราว 46 เปอร์เซ็นต์ ด้วยเหตุมีพฤติการณ์จะเข้าไปทำงานในพื้นที่ชั้นในและไม่มีปัจจัยยังชีพ ออกไปง่ายแต่กลับเข้ามาไม่ง่าย จึงต้องวางแผนก่อนตัดสินใจ

ส่วนใหญ่ไม่ต้อง และนี่คือจุดที่นายจ้างเชียงรายเสียเงินฟรีมากที่สุด กลุ่มชนกลุ่มน้อยและผู้ไม่มีสถานะทางทะเบียนที่ถือบัตรหัว 0, 6, 7, 8 ไม่มีสัญชาติของประเทศไหนให้ไปขอหนังสือเดินทางตั้งแต่ต้น เส้นทางของเขาคือใช้บัตรที่ฝ่ายไทยออกให้ ขอใบอนุญาตทำงานตามมาตรา 63/1 ตัวเลขของสำนักบริหารแรงงานต่างด้าวเดือนพฤศจิกายน 2568 ระบุว่าเชียงรายมีคนกลุ่มนี้ถึง 15,494 คน จากใบอนุญาตทำงานทั้งจังหวัด 26,766 คน

เป็นคำเรียกตามสีปกที่นายจ้างและแรงงานใช้กันเอง ไม่ใช่ชื่อทางกฎหมาย โดยทั่วไปเล่มแดงหมายถึงหนังสือเดินทางเมียนมาตัวจริง เล่มเขียวหมายถึงเอกสารรับรองบุคคล CI และเล่มม่วงหรือพาสม่วงหมายถึงเอกสารเดินทางรุ่นที่ออกในกระบวนการพิสูจน์สัญชาติรอบก่อน แต่ต้องระวังว่าสีปกเปลี่ยนไปตามรุ่นและตามรอบที่ออก บางรอบเล่ม CI ที่ออกมาก็เป็นปกแดง คนละยุคจึงเรียกไม่ตรงกัน อย่าตัดสินจากสีอย่างเดียว ให้ดูข้อความบนหน้าปกและหน้าแรกของเล่ม

เริ่มจากการหาว่าเขามีอะไรอยู่ในมือบ้าง ไม่ใช่เริ่มจากการไปทำเล่ม สิ่งที่ขอให้ถ่ายรูปส่งมาคือ บัตรใด ๆ ที่ฝ่ายไทยเคยออกให้ ใบเสร็จหรือเอกสารจากอำเภอ ทะเบียนประวัติเก่า เล่มเก่าที่ขาดแล้ว หรือแม้แต่รูปถ่ายเอกสารเดิมที่หายไป จากนั้นเราจะบอกได้ว่าเคสนี้ต้องเดินสายพาสปอร์ต สาย CI หรือสายบัตรหัว 0 ตามมาตรา 63/1 ซึ่งใช้เอกสารและค่าใช้จ่ายคนละชุดกันโดยสิ้นเชิง

คนทั่วไปใช้แทนกันจนแทบเป็นคำเดียวกันแล้ว ทั้งสองคำหมายถึงกระบวนการที่ทางการประเทศต้นทาง เข้ามาตรวจสอบและรับรองว่าคนคนนี้เป็นพลเมืองของเขาจริง แล้วออกเอกสารแสดงตัวตนให้ ซึ่งอาจเป็นหนังสือเดินทางหรือเอกสารรับรองบุคคลแล้วแต่รอบและแล้วแต่สัญชาติ สิ่งที่ต่างกันจริง ๆ ไม่ใช่ชื่อเรียก แต่คือรอบที่เปิด สถานที่ที่ต้องไป และเอกสารที่ต้องเตรียม ซึ่งเปลี่ยนบ่อยมาก

ยังไม่ได้ พาสปอร์ตหรือ CI เป็นแค่เอกสารแสดงตัวตน ตอบได้แค่ว่าเขาเป็นใคร การจ้างงานให้ถูกกฎหมายต้องครบสามส่วน คือเอกสารแสดงตัวตน สิทธิอยู่ในราชอาณาจักร และใบอนุญาตทำงานที่ระบุชื่อคุณเป็นนายจ้าง ถ้าให้เข้าทำงานก่อนที่ใบอนุญาตทำงานจะออก ทั้งคุณและลูกจ้างมีความผิด ส่งรูปเอกสารมาให้เราตรวจก่อนรับเข้างานปลอดภัยกว่า

เราไม่ลงตัวเลขค่าธรรมเนียมของเล่มไว้บนเว็บ เพราะอัตราและรอบการเปิดของฝั่งประเทศต้นทาง เปลี่ยนบ่อยกว่าที่เว็บไซต์จะตามทัน และตัวเลขที่ล้าสมัยหนึ่งตัวทำให้คุณวางแผนผิดทั้งงาน สิ่งที่เรารับปากได้คือจะแยกให้ชัดเสมอว่าอะไรคือค่าธรรมเนียมที่ต้องจ่ายให้ทางราชการหรือฝั่งประเทศต้นทาง และอะไรคือค่าบริการของเรา แจ้งให้ครบก่อนเริ่มงาน ไม่มีบวกเพิ่มระหว่างทาง

ไม่เหมือนกัน แต่ละสัญชาติมีช่องทางออกเอกสารของตัวเองและมีรอบของตัวเอง ในเชียงรายภาพยิ่งต่างชัด เพราะกลุ่มนำเข้าแบบ MOU ของจังหวัดนี้เป็นลาวเกือบทั้งหมด คือ 1,100 คนจาก 1,208 คน ขณะที่เมียนมามีเพียง 101 คนและกัมพูชา 7 คน แรงงานเมียนมาในเชียงรายส่วนใหญ่จึงไม่ได้มาทางสายนำเข้า แต่เป็นกลุ่มที่อยู่ในพื้นที่มาก่อนแล้ว

ดูสามอย่างเป็นอย่างน้อย หนึ่งคือชนิดของเล่มจากข้อความบนหน้าปกและหน้าแรก ไม่ใช่จากสี สองคือวันหมดอายุของตัวเล่มเอง และสามคือรอยตราหรือหน้าที่แสดงสิทธิอยู่ในราชอาณาจักร ซึ่งมีวันหมดอายุแยกอีกชุดหนึ่ง เล่มไม่ขาดแต่สิทธิอยู่ขาดก็ทำงานไม่ได้ ถ้าไม่แน่ใจ ถ่ายรูปหน้าเล่มและหน้าที่มีตราส่งมาทางไลน์ เราดูให้ฟรีก่อนที่คุณจะรับเข้าทำงาน

เรื่องผู้ติดตามและเด็กเป็นคนละเรื่องกับเอกสารทำงานของพ่อแม่ และเดินตามรอบที่ทางราชการเปิดเป็นครั้ง ๆ ไป เชียงรายมีกลุ่มนี้เยอะเป็นพิเศษ เพราะมีทั้งเด็กที่เกิดในพื้นที่และเด็กในระบบทะเบียนของสถานศึกษา ถ้าลูกจ้างของคุณมีลูกที่ยังไม่มีเอกสาร บอกเรามาพร้อมกันตั้งแต่แรก เราจะได้บอกว่ารอบไหนที่ทำได้และต้องเตรียมอะไรล่วงหน้า

ไม่ทุกขั้นตอน งานยื่นเอกสารและงานเข้าคิวเรารับไปทำแทนได้ แต่ขั้นตอนที่ต้องแสดงตัว เช่น การถ่ายรูปทำเล่ม การเก็บอัตลักษณ์บุคคล และการตรวจสุขภาพ กฎหมายกำหนดให้ตัวลูกจ้างไปเอง เราจะนัดรวบให้อยู่ในรอบเดียวเท่าที่ทำได้ และมีรถรับส่งให้เมื่อจำเป็น เพื่อให้คุณเสียวันทำงานน้อยที่สุด