ต่อพาสปอร์ตต่างด้าว เชียงราย และต่อเล่ม CI

ขั้นตอนหลักไม่เปลี่ยน คือดูว่าเล่มที่ถืออยู่เป็นเล่มชนิดไหน เหลืออายุเท่าไหร่ แล้วยื่นตามช่องทางที่ฝ่ายประเทศต้นทางเปิดอยู่ในรอบนั้น แต่สิ่งที่เปลี่ยนตลอดคือรอบที่เปิด จุดที่ต้องไป และวิธีจองคิว ซึ่งประกาศกันเป็นครั้ง ๆ ไป เราจึงไม่แปะรอบไว้บนหน้าเว็บให้คุณวางแผนผิด ส่งรูปหน้าเล่มและหน้าที่มีตรามาทางไลน์ เราจะเช็กสถานะรอบปัจจุบันให้แล้วบอกว่าตอนนี้ยื่นได้ทางไหน

ตัวเล่มไม่ได้ต่อที่หน่วยงานไทย เพราะเป็นเอกสารของประเทศต้นทาง จึงต้องยื่นผ่านช่องทางที่ฝ่ายประเทศต้นทางเปิดให้ ซึ่งเป็นศูนย์เฉพาะกิจที่ย้ายที่และเปิดปิดเป็นรอบ ส่วนงานที่ตามมาหลังได้เล่มใหม่ เช่น การตรวจลงตราและการอยู่ต่อ เป็นงานของตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดเชียงราย และงานใบอนุญาตทำงานเป็นของสำนักงานจัดหางานจังหวัดเชียงราย คนละที่กันหมด นี่คือเหตุผลที่การต่อเล่มเองมักกินเวลาหลายวัน

อย่าเพิ่งพาไปเข้าคิวที่ไหน ให้ทำสามอย่างนี้ก่อน หนึ่ง แจ้งความไว้เป็นหลักฐานที่สถานีตำรวจในท้องที่ที่หาย สอง รวบรวมสำเนาหรือรูปถ่ายของเล่มเดิมเท่าที่มี รวมถึงบัตรและใบอนุญาตทำงานที่ยังอยู่ สาม ตรวจว่าสิทธิอยู่ในราชอาณาจักรและใบอนุญาตทำงานยังไม่ขาดตามไปด้วย เพราะเล่มหายแต่รอบต่ออายุยังเดินอยู่ ถ้าปล่อยจนขาดจะกลายเป็นสองปัญหาซ้อนกัน ส่งรูปที่มีมาให้เราดูก่อน แล้วเราจะบอกลำดับที่ถูกต้อง

เมื่อเล่มเปลี่ยน เลขเอกสารประจำตัวก็เปลี่ยนตาม ใบอนุญาตทำงานที่อ้างอิงเล่มเดิมจึงต้องปรับข้อมูลให้ตรงกับเล่มใหม่ ไม่ใช่ปล่อยไว้แล้วคิดว่าจบที่การได้เล่ม งานฝั่งจัดหางานที่ตามมามักได้แก่ การแจ้งเปลี่ยนแปลงข้อมูลเอกสารประจำตัว การปรับข้อมูลในระบบใบอนุญาตทำงาน และการตรวจว่ารอบต่ออายุใบอนุญาตกับอายุเล่มใหม่เดินตรงกันหรือไม่ แบบฟอร์มและช่องทางที่ใช้ขึ้นกับกลุ่มของแรงงานและรอบที่ใช้อยู่ ส่งรูปเล่มใหม่กับใบอนุญาตเดิมมา เราจัดลำดับให้

ในหลายรอบที่ผ่านมา การจองคิวและการชำระเงินบางส่วนทำผ่านเคาน์เตอร์เซอร์วิสในร้านสะดวกซื้อได้จริง และเคาน์เตอร์จะมีค่าธรรมเนียมการให้บริการของตัวเองแยกจากค่าธรรมเนียมหลัก แต่เราไม่ลงตัวเลขไว้บนหน้าเว็บ เพราะทั้งอัตราและช่องทางเปลี่ยนไปตามรอบที่ประกาศ ตัวเลขเก่าหนึ่งตัวทำให้คุณเตรียมเงินผิดและเสียเที่ยว ทักมาถามอัตราของรอบปัจจุบันได้ เราตอบให้ตามที่ใช้จริงในตอนนั้น

คำถามนี้ถูกถามบ่อยมาก และมักเกิดจากการที่ค่าธรรมเนียมกับค่าบริการถูกคิดรวมเป็นก้อนเดียวจนแยกไม่ออก บวกกับการที่หนึ่งรอบไม่ได้มีแค่ค่าเล่ม แต่มีงานที่ต้องทำต่อทั้งการตรวจลงตราและใบอนุญาตทำงาน วิธีตรวจสอบที่ง่ายที่สุดคือขอให้ผู้ให้บริการแยกบิลออกเป็นสองก้อน คือค่าที่ต้องจ่ายให้หน่วยงานหรือฝั่งประเทศต้นทาง กับค่าบริการเดินเรื่อง ถ้าใครแยกให้ไม่ได้ ให้สงสัยไว้ก่อน เราแยกให้ทุกครั้งก่อนเริ่มงาน

อย่าเพิ่งให้ทำงานต่อและอย่าเพิ่งพาไปด่าน สิ่งที่ต้องรู้ก่อนคือขาดตัวไหนบ้าง เพราะเล่ม สิทธิอยู่ในราชอาณาจักร และใบอนุญาตทำงาน มีวันหมดอายุคนละชุด บางกรณียังแก้ได้เป็นลำดับขั้น บางกรณีต้องรอรอบผ่อนผันหรือรอบขึ้นทะเบียนใหม่ตามมติคณะรัฐมนตรี ซึ่งอาจกินเวลาหลายเดือน ระหว่างนั้นการให้ทำงานต่อทำให้คุณในฐานะนายจ้างมีความเสี่ยงด้วย ส่งรูปเอกสารทั้งชุดมาให้ดูก่อน เราจะบอกตรง ๆ ว่ายังมีทางไหนเหลืออยู่

ให้แยกก่อนว่าที่หายคือใบไหน เพราะคำว่าเอกสารยืนยันสิทธิ์ถูกใช้เรียกได้ทั้งใบเสร็จหรือใบรับคำขอจากหน่วยงาน ทั้งบัตรประจำตัว และทั้งตัวใบอนุญาตทำงานเอง แต่ละใบมีวิธีขอใบแทนคนละแบบและคนละหน่วยงาน สิ่งที่ทำได้ทันทีคือแจ้งความไว้เป็นหลักฐาน แล้วรวบรวมสำเนาหรือรูปถ่ายของใบที่หายเท่าที่มี ถ้าไม่มีเลยก็ยังไล่จากระบบได้ในหลายกรณี ส่งรูปเอกสารที่เหลือมาให้เราดู เราจะบอกว่าต้องขอใบแทนที่ไหนก่อน

ได้ในหลายกรณี และเป็นเรื่องที่ควรวางแผนล่วงหน้า ไม่ใช่ทำตอนเล่มใกล้ขาด เพราะการเปลี่ยนชนิดเอกสารต้องใช้หลักฐานฝั่งประเทศต้นทางมากกว่าการต่อเล่มเดิม และต้องตามด้วยการปรับข้อมูลในระบบใบอนุญาตทำงานและงานฝั่งตรวจคนเข้าเมืองให้ตรงกับเล่มใหม่ ข้อดีคือเมื่อเปลี่ยนได้แล้ว รอบต่อ ๆ ไปจะเสถียรกว่า เพราะไม่ต้องรอศูนย์เฉพาะกิจเปิด

อย่าถือว่าใบอนุญาตทำงานที่ยังไม่หมดแปลว่าปลอดภัย เพราะเอกสารสามชั้นของแรงงานผูกกันอยู่ เมื่อเอกสารแสดงตัวตนขาด สิทธิอยู่ในราชอาณาจักรที่อ้างอิงเล่มนั้นก็มีปัญหาตามมา และเมื่อสิทธิอยู่มีปัญหา สถานะการทำงานก็ไม่มั่นคงไปด้วย ในทางปฏิบัติควรถือว่าเป็นสัญญาณให้รีบจัดการทันที ไม่ใช่รอจนถึงวันหมดอายุของใบอนุญาตทำงาน

ยิ่งเร็วยิ่งดี และควรเริ่มตั้งแต่ยังเหลืออายุพอสมควร ไม่ใช่เดือนสุดท้าย เหตุผลคือรอบของฝั่งประเทศต้นทางไม่ได้เปิดตลอดเวลา คิวในช่วงท้ายรอบยาวเสมอ และเมื่อได้เล่มใหม่แล้วยังมีงานต่ออีกอย่างน้อยสองชั้น คือการตรวจลงตราและการปรับข้อมูลใบอนุญาตทำงาน วิธีที่เราแนะนำคือให้เราจดวันหมดอายุของทั้งสามชั้นไว้ตั้งแต่รอบนี้ แล้วเราจะเตือนคุณก่อนถึงกำหนด

กรณีหน้าเต็มถือเป็นเหตุให้ต้องทำเล่มใหม่ ไม่ใช่แค่ต่ออายุ ซึ่งใช้เอกสารและเวลาต่างกัน และมีผลต่อเนื่องเหมือนกรณีเปลี่ยนเล่มทุกประการ คือต้องปรับข้อมูลเลขเอกสารในระบบใบอนุญาตทำงานและงานฝั่งตรวจคนเข้าเมืองตามไปด้วย ถ้าลูกจ้างของคุณเดินทางข้ามด่านบ่อย ควรเผื่อเรื่องนี้ไว้ในแผนตั้งแต่ต้นรอบ อย่ารอให้เจ้าหน้าที่แจ้งหน้าเคาน์เตอร์

ต้อง และนี่คือขั้นที่คนลืมมากที่สุด เพราะรู้สึกว่าได้เล่มแล้วคืองานจบ ความจริงคือเอกสารทุกใบที่อ้างอิงเลขของเล่มเดิมจะไม่ตรงกับความเป็นจริงทันทีที่เล่มเปลี่ยน ไม่ว่าจะเป็นข้อมูลในระบบใบอนุญาตทำงาน ข้อมูลฝั่งตรวจคนเข้าเมือง หรือข้อมูลที่เคยแจ้งไว้กับหน่วยงานอื่น เวลาถูกตรวจ ความไม่ตรงกันนี้คือสิ่งแรกที่เจ้าหน้าที่เห็น เราจึงปิดงานให้ครบชุดเสมอ ไม่ได้ส่งคืนแค่เล่ม

ทำไม่ได้ แม้คุณจะเป็นคนออกค่าใช้จ่ายในการทำเล่มให้ก็ตาม เอกสารประจำตัวเป็นของตัวลูกจ้าง การยึดไว้เพื่อกันหนีงานเป็นสิ่งที่กฎหมายไม่รองรับและสร้างความเสี่ยงให้คุณเองมากกว่าเดิม วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือทำสำเนาและถ่ายรูปเอกสารทุกใบเก็บไว้ ทำข้อตกลงเรื่องค่าใช้จ่ายให้ชัดเป็นลายลักษณ์อักษร และจัดการเรื่องแจ้งเข้าแจ้งออกให้ตรงกำหนดเสมอ ถ้าลูกจ้างหายไปจริง สิ่งที่ต้องรีบทำคือแจ้งออกให้ถูกต้อง