แจ้งที่พักคนต่างด้าว ตม.30 เชียงรายหน้าที่ของเจ้าบ้าน ไม่ใช่ของนายจ้าง

ตม.30 คือการแจ้งว่ามีคนต่างด้าวเข้ามาพักอาศัยในบ้านหรือเคหสถานของคุณ ตาม มาตรา 38 แห่งพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 กฎหมายมาตรานี้ไม่ได้พูดถึงคำว่านายจ้างเลย แต่พูดถึงเจ้าบ้าน เจ้าของหรือผู้ครอบครองเคหสถาน และผู้จัดการโรงแรม คุณจะเกี่ยวหรือไม่เกี่ยวจึงไม่ได้ขึ้นกับว่าคุณจ้างเขาหรือเปล่า แต่ขึ้นกับว่าเขานอนที่ไหน ถ้าลูกจ้างนอนในบ้านพักคนงานหรือห้องแถวที่คุณเป็นเจ้าของหรือครอบครองอยู่ คุณคือผู้มีหน้าที่แจ้ง ถ้าเขาไปเช่าห้องอยู่ข้างนอกเอง คนที่มีหน้าที่คือเจ้าของที่พักหลังนั้น

มาตรา 38 มีเส้นตายเดียวคือภายใน 24 ชั่วโมง นับแต่เวลาที่คนต่างด้าวเข้าพักอาศัย ไม่มีเงื่อนไขเรื่องพื้นที่ ไม่มีข้อยกเว้นให้ใครได้ 48 ชั่วโมง ตัวเลข 48 ชั่วโมงที่คนจำกันติดปากมาจากมาตรา 37(4) ซึ่งเป็นคนละเรื่อง เป็นหน้าที่ของตัวคนต่างด้าวเองเมื่อเขาไปพักในจังหวัดอื่นเกิน 24 ชั่วโมง คนละมาตรา คนละคนที่มีหน้าที่ และคนละแบบฟอร์ม

ไม่จริง และนี่คือข้อมูลผิดที่แพร่หลายที่สุดในเรื่องนี้ คำว่า “เทศบาล” ไม่ปรากฏอยู่ในพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 เลยแม้แต่คำเดียว การแบ่งว่าในเขตเทศบาล 24 ชั่วโมง นอกเขตเทศบาล 48 ชั่วโมง จึงไม่มีฐานอยู่ในตัวบทกฎหมายฉบับนี้ ถ้าคุณอยู่ตำบลรอบนอกของอำเภอเมืองเชียงรายหรืออยู่อำเภอไกล แล้ววางแผนบนตัวเลข 48 ชั่วโมง แปลว่าคุณช้าไปแล้วหนึ่งวันเต็มโดยไม่รู้ตัว

มาตรา 38 วางหน้าที่ไว้ที่สามกลุ่ม คือเจ้าบ้าน เจ้าของหรือผู้ครอบครองเคหสถาน และผู้จัดการโรงแรม ซึ่งเป็นผู้รับคนต่างด้าวเข้าพักอาศัย หน้าที่จึงผูกอยู่กับที่พัก ไม่ได้ผูกกับสัญญาจ้าง ถ้าลูกจ้างไปเช่าห้องพักข้างนอกด้วยตัวเอง ผู้ที่รับเขาเข้าพักคือเจ้าของหรือผู้ครอบครองห้องเช่านั้น ไม่ใช่คุณในฐานะนายจ้าง แต่ในทางปฏิบัติเราแนะนำให้คุณรู้ไว้ว่าลูกจ้างพักที่ไหนและที่นั่นแจ้งแล้วหรือยัง เพราะเวลามีการตรวจ คำถามแรกที่ตามมาถึงคุณเสมอคือคนของคุณพักที่ไหน

ถ้าคุณคือเจ้าของหรือผู้ครอบครองเคหสถานที่รับเขาเข้าพัก คุณอยู่ในกลุ่มผู้มีหน้าที่แจ้งตามมาตรา 38 โดยตรง ไม่ว่าคุณจะเป็นนายจ้างของเขาหรือไม่ก็ตาม เรื่องนี้เป็นจุดที่เจ้าของห้องเช่าและเจ้าของหอพักในเชียงรายพลาดกันมากที่สุด เพราะเข้าใจว่าเป็นเรื่องของนายจ้างหรือของตัวคนต่างด้าวเอง ส่วนโทษของกลุ่มผู้ประกอบการที่พักตามมาตรา 77 ก็สูงกว่ากลุ่มเจ้าบ้านทั่วไปด้วย

ตัวเลข 800 บาทไม่มีอยู่ในมาตรา 77 เราตรวจแล้วและไม่พบ สิ่งที่กฎหมายกำหนดไว้คือ ปรับไม่เกิน 2,000 บาท สำหรับเจ้าบ้าน เจ้าของหรือผู้ครอบครองเคหสถาน และ ปรับตั้งแต่ 2,000 ถึง 10,000 บาท สำหรับโรงแรมหรือผู้ประกอบการที่พัก ตัวเลข 800 บาทที่เห็นตามเว็บทั่วไปทำให้นายจ้างประเมินความเสี่ยงต่ำกว่าความจริง โดยเฉพาะถ้ากิจการของคุณเข้าข่ายผู้ประกอบการที่พัก

สามแบบนี้คนละเรื่องกันทั้งหมด ตม.30 คือการแจ้งรับคนต่างด้าวเข้าพักอาศัย เป็นหน้าที่ของเจ้าบ้านหรือผู้ครอบครองเคหสถาน ตม.28 คือการแจ้งย้ายที่พักหรือไปอยู่ต่างจังหวัดเกิน 24 ชั่วโมง เป็นเรื่องฝั่งตัวคนต่างด้าว ส่วนการรายงานตัว 90 วันใช้แบบ ตม.47 ไม่ใช่ ตม.28 ตามที่หลายเว็บเขียนไว้ ระบบออนไลน์ก็คนละระบบ ตม.30 อยู่ที่ tm30.immigration.go.th ส่วนรายงานตัว 90 วันอยู่ที่ tm47.immigration.go.th

การมีบัตรชมพูหรือใบอนุญาตทำงานไม่ได้แปลว่าหน้าที่ฝั่งที่พักหายไป เพราะเป็นคนละกฎหมายและคนละหน่วยงาน ฝั่งใบอนุญาตทำงานเป็นเรื่องของกรมการจัดหางาน ส่วนการแจ้งที่พักเป็นเรื่องของพระราชบัญญัติคนเข้าเมืองและตรวจคนเข้าเมือง อย่างไรก็ตาม มาตรา 38 เขียนถึง “คนต่างด้าวซึ่งได้รับอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรเป็นการชั่วคราว” ดังนั้นเคสของลูกจ้างที่ถือเอกสารคนละแบบ เช่น กลุ่มมาตรา 63/1 ที่เป็นคนไม่มีสถานะทางทะเบียน อาจถูกพิจารณาไม่เหมือนกัน เรื่องนี้เราไม่ฟันธงแทนเจ้าหน้าที่ ให้ส่งภาพเอกสารที่ลูกจ้างถืออยู่มาทางไลน์ แล้วเราจะช่วยตรวจสอบให้ก่อน

ระบบแจ้งที่พักออนไลน์ของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองปัจจุบันอยู่ที่ tm30.immigration.go.th ส่วนลิงก์เก่าที่ยังเห็นตามเว็บอื่นอย่าง extranet.immigration.go.th นั้นใช้ไม่ได้แล้ว การใช้งานจริงต้องมีการลงทะเบียนผู้ใช้และผูกข้อมูลที่พักก่อน ซึ่งรายละเอียดขั้นตอนขึ้นกับแนวปฏิบัติของแต่ละพื้นที่ เราไม่เขียนขั้นตอนสมมติไว้บนหน้าเว็บ แต่ถ้าคุณอยากใช้ระบบออนไลน์เอง ทักไลน์มา เราจะบอกให้ว่าต้องเตรียมอะไรและติดตรงไหนบ่อย

ตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดเชียงรายตั้งอยู่ที่ตำบลเวียงพางคำ อำเภอแม่สาย ห่างจากตัวเมืองเชียงรายราว 63 กิโลเมตร ซึ่งเป็นระยะทางที่ทำให้งานเอกสารใบเดียวกลายเป็นครึ่งวัน แต่ในตัวเมืองยังมีจุดบริการของตรวจคนเข้าเมืองที่ ชั้น G ติดสำนักงานหนังสือเดินทาง ฝั่งโรบินสัน เข้าทางลานจอดรถ เปิดจันทร์–ศุกร์ 08.30–16.30 น. และมีจุด ONE STOP SERVICE (VISA SECTION) ส่วนอำเภอเชียงแสนและเชียงของมีด่านตรวจคนเข้าเมืองของตัวเอง ก่อนออกรถทุกครั้งควรโทรถาม 053-731008 ว่ารอบนี้เรื่องของคุณรับที่จุดไหน

เราไม่ระบุตัวเลขนี้บนหน้าเว็บ เพราะยังไม่มีเอกสารราชการที่เรายืนยันได้ในมือ และเราถือหลักว่าตัวเลขที่ยืนยันไม่ได้ไม่ควรขึ้นเว็บ ให้สอบถามกับตรวจคนเข้าเมืองจังหวัดเชียงรายที่ 053-731008 หรือทักไลน์มาถามเรา เราจะช่วยสอบถามตามช่องทางที่ตรวจสอบได้แล้วตอบกลับ ที่แน่ ๆ คือค่าใช้จ่ายที่แพงจริงในเรื่องนี้ไม่ใช่ค่าธรรมเนียม แต่คือค่าปรับเมื่อไม่ได้แจ้ง และค่าน้ำมันกับเวลาที่เสียไปกับการวิ่งผิดที่

หลักของมาตรา 38 คือหน้าที่ผูกกับที่พัก ไม่ได้ผูกกับตัวนายจ้าง เมื่อคนต่างด้าวเข้าไปพักที่ใหม่ ผู้ที่รับเขาเข้าพักที่นั่นคือผู้ที่ต้องแจ้ง ดังนั้นการย้ายคนงานไปนอนไซต์งานอีกอำเภอหนึ่งจึงไม่ใช่เรื่องที่จบในตัวเอง และในฝั่งของตัวคนต่างด้าวเองยังมีการแจ้งย้ายที่พักหรือไปอยู่ต่างจังหวัดเกิน 24 ชั่วโมง ตามแบบ ตม.28 อีกชั้นหนึ่ง ธุรกิจก่อสร้างและงานเกษตรที่ย้ายคนตามงานจึงเป็นกลุ่มที่พลาดเรื่องนี้บ่อยที่สุด ควรวางระบบไว้ล่วงหน้าแทนที่จะตามแก้ทีหลัง

มาตรา 38 พูดถึงการรับคนต่างด้าวเข้าพักอาศัย โดยไม่ได้เขียนข้อยกเว้นให้การพักระยะสั้นแบบไม่กี่คืน ถ้ามีคนต่างด้าวเข้ามาพักในเคหสถานที่คุณครอบครองอยู่ นั่นคือเหตุการณ์ที่กฎหมายพูดถึง ในทางปฏิบัติเคสญาติมาพักคือเคสที่เจ้าบ้านลืมมากที่สุด เพราะไม่ได้คิดว่าเป็นเรื่องของงาน ถ้าไม่แน่ใจว่าเคสของคุณต้องแจ้งหรือไม่ ทักมาเล่าให้ฟังก่อนได้ ถามฟรี ดีกว่าเดาแล้วเสียค่าปรับ

เริ่มจากทำวันนี้ให้ถูกก่อน อย่าเพิ่งไปกังวลกับสิ่งที่ผ่านมาแล้วจนไม่ได้ทำอะไรเลย ให้รวบรวมว่าตอนนี้มีคนต่างด้าวพักอยู่ในที่พักของคุณกี่คน ใครถือเอกสารแบบไหน และเข้าพักตั้งแต่เมื่อไหร่ แล้วทักไลน์มาคุยกับเรา เราจะช่วยจัดลำดับว่าควรแจ้งอะไรก่อนหลัง ส่วนกรณีที่ผ่านมาจะถูกพิจารณาอย่างไรเป็นดุลพินิจของพนักงานเจ้าหน้าที่ เราไม่รับปากแทนใครและไม่มีการเสนอทางลัดใด ๆ ทั้งสิ้น